W Domu Jańskiego w Bartnikach (20.02) odbyło się podsumowanie drugiej edycji programu „Działaj Lokalnie”, realizowanego we współpracy z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności oraz Akademią Rozwoju Filantropii w Polsce.

W 2025 roku na terenie „Krainy Rawki” do konkursu zgłoszono 12 projektów o łącznej wartości ponad 58 tysięcy złotych. Spośród nich dofinansowanie otrzymało sześć najciekawszych i najbardziej wartościowych inicjatyw.

– Program od lat umożliwia lokalnym organizacjom, instytucjom oraz grupom nieformalnym realizację przedsięwzięć mających realny wpływ na poprawę jakości życia mieszkańców – mówi Mariusz Cheba, prezes Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania „Kraina Rawki”. – Nasze Stowarzyszenie w 2024 roku dołączyło do grona 77 ośrodków „Działaj Lokalnie”.

Podczas spotkania autorzy projektów mieli okazję podzielić się z gośćmi nie tylko efektami zrealizowanych działań, ale także osobistymi refleksjami oraz doświadczeniami ze współpracy z mieszkańcami.

Na inicjatywy integrujące pokolenia postawili „Młodzi w gminie Cielądz”, którzy pod patronatem Gminnego Ośrodka Kultury w Cielądzu zrealizowali projekt „Spotkania pokoleń: zrozumieć, usłyszeć, docenić. Czego o sobie nie wiemy, a jak wiele możemy sobie dać”.

Mieszkańcy spotkali się z psychologiem – Szymonem Kocikiem, specjalistą pracującym z młodzieżą. Uczestnicy mieli okazję wysłuchać wykładu dotyczącego wyzwań, z którymi młodzi ludzie mierzą się podczas wchodzenia w dorosłe życie. Spotkanie stało się również przestrzenią do rozmowy, wymiany doświadczeń i refleksji.

Wzięli też udział w czterech warsztatach, podczas których seniorzy i nastolatkowie wymieniali się wiedzą i umiejętnościami. Były warsztaty rękodzielnicze połączone z przekazaniem młodzieży dawnych zwyczajów świątecznych. Młodzi zrewanżowali się pomocą, tym nieco starszym warsztatowiczom, w obsłudze mediów społecznościowych, nagrywaniu filmików i fotografowaniu, a także zapoznali ich z kanałami youtuberów-seniorów.

Na tym jednak nie koniec integracji – w Szkole Podstawowej w Sierzchowach zorganizowano spotkanie z Sebastianem Grzywaczem – Odlotowym Niewidomym, youtuberem i tiktokerem.

Jednym z elementów projektu było spotkanie w międzypokoleniowej kuchni. Podczas warsztatów seniorzy uczyli młodzież lepienia tradycyjnych pierogów. Młodsze pokolenie natomiast podzieliło się współczesnymi pomysłami na zdrowe gotowanie z użyciem najnowszej technologii. Wspólne gotowanie okazało się znakomitą okazją do rozmów o marzeniach, wartościach, pasjach, relacjach i lokalnej historii.

Autorzy projektu postanowili też zachęcić mieszkańców do aktywności sportowej. Pokolenia połączyły zajęcia jogi zorganizowane w Szkole Podstawowej w Sierzchowach.

O tym, „Czym jest rzeczywistość wirtualna?” młodzież dyskutowała z youtuberką i pisarką Agnieszką Kulbat z Piotrkowa Trybunalskiego. Dla uczestników spotkanie z autorką m.in. serii Mojra i młodzieżowego thrillera „Bujda”, było dobrą okazją do rozmowy na temat książek i inspiracji do ich tworzenia. Historie, które koncentrują się na młodym pokoleniu był punktem wyjścia do dialogu o ich uczuciach, problemach, relacjach.

– Dzięki tym spotkaniom młodzi zyskali dostęp do życiowej mądrości, perspektywy i spokoju płynącego z doświadczenia. Seniorzy zaś odkryli świat młodzieży – świeżość spojrzenia, energię i potrzebę autentycznej obecności. Wzajemne słuchanie przekształca dystans w porozumienie, obcość w partnerstwo, a niezrozumienie w współodczuwanie. Głównym celem projektu był pierwszy krok, który da solidną podstawę do rozwinięcia głębszej i bardziej zróżnicowanej współpracy – podsumowują pomysłodawcy projektu.

Na ekologię postawili członkowie Stowarzyszenia Rawski Uniwersytet Trzeciego Wieku. W ramach „Działaj Lokalnie” seniorzy zrealizowali projekt „Z przyrodą na ty”.

– Projekt zbudował świadomość ekologiczną uczestniczek i uczestników projektu oraz wzmocnił poczucie odpowiedzialności za środowisko, jak również wzmocnił więzi lokalne – podkreślają jego autorzy.

Zaczęło się od ekospaceru – edukacyjnego wyjazdu do lasu w miejscowości Podlas, podczas którego seniorzy pod okiem leśnika poznali lokalny ekosystem i nauczyli się rozpoznawać gatunki drzew, krzewów i ptaków.

W Wiosce Mchu i Paproci w Wólce Lesiewskiej, podczas ekowarsztatów wykonali 30 budek lęgowych dla ptaków, które później (z pomocą pracowników OSiR w Rawie Mazowieckiej) zamontowali w przestrzeni miejskiej.

W ramach projektu postał też ekoalbum (publikacja w PDF), zawierający zdjęcia wykonane przez uczestników, który promuje piękno natury. Ekoalbum został udostępniony na stronie internetowej i facebooku stowarzyszenia. Album w wersji elektronicznej został rozesłany do lokalnych placówek oświatowych oraz LGD „Kraina Rawki”.

W ramach partnerstwa seniorzy odwiedzili też Szkołę Podstawową w Konopnicy, gdzie uczniowie przedstawili scenki dotyczące bezpiecznego zachowania na drogach w okresie jesienno-zimowym i tego, jak ważne są elementy odblaskowe dla bezpieczeństwa. Seniorzy wspólnie z uczniami zawiesili budkę lęgowa na terenie szkoły.

Stowarzyszenie Lawendowa Zagroda udowodniło, że sztuka może być nie tylko formą ekspresji, ale również sposobem budowania więzi społecznych i świadomego kontaktu z naturą. Celem projektu „Tworzymy razem sztukę blisko natury” była integracja mieszkańców gminy Biała Rawska i okolic poprzez wspólne działania artystyczne w otoczeniu przyrody oraz rozwijanie wrażliwości ekologicznej i estetycznej.

Projekt był realizowany w Galerii Lawendówka w Ossie – miejscu, które od lat stanowi przestrzeń spotkań ludzi kreatywnych, otwartych na kulturę i ekologię.

Pierwszym etapem przedsięwzięcia były warsztaty barwienia tkanin naturalnymi barwnikami i druku botanicznego (ekoprintu), które poprowadziła Mariola Saternus.

Drugim etapem był plener malarski, który zgromadził lokalnych artystów oraz osoby początkujące, chcące spróbować swoich sił w malarstwie plenerowym. Spotkanie odbyło się w otoczeniu lawendy, łąk i drzew, a uczestnicy (pod kierunkiem Kamili Klimczak) tworzyli prace inspirowane przyrodą i nastrojem miejsca.

- Plener stał się okazją do wymiany doświadczeń, integracji pokoleń i wspólnego działania w atmosferze twórczej swobody. Dla wielu osób było to pierwsze doświadczenie pracy w plenerze, które pokazało, że kontakt z naturą może być źródłem autentycznej inspiracji i wewnętrznego spokoju – podkreślają pomysłodawcy projektu.

Zorganizowano również akcję ekologiczną – sprzątanie lasu, w której udział wzięli wolontariusze i uczestnicy wcześniejszych działań. Akcja miała na celu zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców i pokazanie, że troska o środowisko jest integralną częścią działań kulturalnych i społecznych.

Zwieńczeniem projektu był koncert zespołu M3 w oranżerii Lawendówki, połączony z wystawą prac powstałych podczas pleneru i warsztatów. Wydarzenie zgromadziło mieszkańców gminy, artystów, przedstawicieli lokalnych instytucji i sympatyków Galerii Lawendówka.

Rezultatem projektu było powstanie kilkunastu prac malarskich oraz tkanin barwionych naturalnie, które zaprezentowano na wystawie. W działaniach uczestniczyło łącznie ponad 100 osób, w tym mieszkańcy różnych miejscowości gminy Biała Rawska, artyści i wolontariusze.

– Projekt „Tworzymy razem sztukę blisko natury” wzmocnił lokalne więzi społeczne, promował postawy proekologiczne i pokazał, że kultura może być ważnym elementem codziennego życia mieszkańców wsi i małych miejscowości. Dzięki niemu Galeria Lawendówka stała się jeszcze bardziej rozpoznawalnym miejscem spotkań ze sztuką, a uczestnicy odkryli, że wspólne tworzenie to nie tylko rozwój artystyczny, ale też budowanie wspólnoty opartej na szacunku do natury i siebie nawzajem – podsumowują autorzy projektu.

Na działania artystyczne postawili też sołtys i rada sołecka wsi Wola Pękoszewska. Projekt „Z pędzlem przez Kowiesy” mieszkańcy zrealizowali pod patronatem Gminnej Biblioteki Publicznej w Kowiesach.

Głównym celem przedsięwzięcia było rozwijanie kompetencji artystycznych uczestników, integracja międzypokoleniowa oraz stworzenie przestrzeni do twórczej aktywności w środowisku wiejskim. Projekt miał również na celu budowanie poczucia sprawczości i dumy z lokalnego dziedzictwa oraz promowanie aktywnego spędzania czasu wolnego.

Warsztaty malarskie odbywały się cyklicznie i obejmowały zarówno podstawowe zagadnienia techniczne, jak i bardziej zaawansowane elementy pracy twórczej. Pod okiem prowadzącej Hanny Gancarczyk, uczestnicy poznawali m.in. zasady kompozycji, operowanie światłocieniem, techniki mieszania kolorów oraz sposoby pracy pędzlem i farbą. W warsztatach udział wzięli zarówno dorośli, jak i młodzież, co pozwoliło na naturalną integrację pokoleń. Zwieńczeniem projektu był wernisaż prac uczestników.

Realizacja projektu przyniosła wymierne korzyści dla społeczności lokalnej. Przede wszystkim umożliwiła mieszkańcom rozwijanie pasji i umiejętności artystycznych pod okiem specjalisty. Przyczyniła się również do wzrostu aktywności społecznej i integracji – regularne spotkania sprzyjały tworzeniu więzi, budowaniu współpracy oraz wzajemnemu wspieraniu się w twórczym procesie. Dzięki wernisażowi zwiększyła się także widoczność lokalnych inicjatyw kulturalnych, a uczestnicy zyskali pewność siebie i poczucie dumy z własnych osiągnięć.

– Projekt „Z pędzlem przez Kowiesy” pokazał, że nawet niewielkie społeczności mogą tworzyć wartościowe działania kulturalne, które integrują, rozwijają i pobudzają do dalszej aktywności. Jego efekty są trwałe – zarówno w postaci zdobytych umiejętności, jak i wzmocnionych relacji międzyludzkich oraz nowej energii do realizacji kolejnych lokalnych przedsięwzięć – przekonują pomysłodawcy projektu.

Stowarzyszenie Rozwoju Pukinina i Okolic zrealizowało projekt „Pokolenia w Dialogu – kiedy milenialsi, boomersi i seniorzy spotykają się przy wspólnym stole”.

Celem projektu było budowanie porozumienia między mieszkańcami oraz przeciwdziałanie izolacji społecznej. Projekt zakładał tworzenie przestrzeni do spotkań i współpracy między młodzieżą a seniorami, opartych na wzajemnym szacunku, ciekawości i wymianie doświadczeń.

W ramach działań przygotowano i przeprowadzono cykl wspólnych inicjatyw integracyjnych i warsztatowych. Uczestnicy w różnym wieku brali udział w zajęciach tematycznych, aktywnościach grupowych i rozmowach międzypokoleniowych. Każda osoba mogła wnieść do projektu coś od siebie — własne umiejętności, wiedzę lub pomysły.

– Projekt zwiększył zaangażowanie mieszkańców w życie lokalne. Wielu uczestników deklaruje chęć kontynuowania wspólnych działań, a zawiązane relacje przetrwały poza formalnymi zajęciami – podkreślają jego autorzy.

Dzięki wspólnym warsztatom i działaniom uczestnicy nawiązali nowe relacje oparte na zaufaniu, empatii oraz wzajemnym zrozumieniu. Seniorzy i młodzież przełamywali stereotypy, uczyli się współpracy oraz wzajemnego szacunku. Projekt stworzył przestrzeń do spotkań i rozmów, co znacząco wpłynęło na zmniejszenie poczucia samotności wśród seniorów oraz pozwoliło młodzieży nawiązać nowe kontakty społeczne. Powstały pomysły na kolejne działania międzypokoleniowe, a sama przestrzeń warsztatowa stała się miejscem spotkań i rozmów także po zakończeniu projektu.

Przyjaciele Parafii św. Antoniego w Radziwiłłowie (pod patronatem Stowarzyszenia „Z trzech stron” dzięki projektowi „Integracja i aktywizacja dzieci i młodzieży poprzez stworzenie wyposażonej przestrzeni wspólnych działań społeczności Bartnik, Radziwiłłowa i Grabiny Radziwiłłowskiej” wyposażyli salę spotkań, tworząc miejsce, w którym młodzież może wspólnie spędzać czas i rozwijać swoje pasje.

W ramach projektu przeprowadzono kompleksowy remont salki parafialnej, która stanowi obecnie centrum aktywności dzieci, młodzieży oraz działających przy parafii wspólnot. Odnowiono ściany, położono nowe podłogi, zakupiono nowe meble, m.in. pufy, kanapę, stolik, komody oraz szafki, co stworzyło przyjazne i integrujące wnętrze sprzyjające rozmowom, współpracy i odpoczynkowi.

Istotnym elementem projektu było doposażenie salki w sprzęt sportowo-rekreacyjny. Zakupiono piłki do gier zespołowych oraz stół do tenisa stołowego.

Zorganizowano też warsztaty sportowe z tenisa stołowego, promujące aktywny styl życia, zdrową rywalizację oraz integrację dzieci i młodzieży z różnych miejscowości objętych projektem.

Projekt obejmował działania artystyczne i kulturalne. Zrealizowano warsztaty teatralne, a efektem pracy uczestników było zwycięstwo chłopców podczas spotkania młodzieży.

Ważnym elementem projektu było także wsparcie działalności scholi parafialnej. Zakupiono śpiewniki, które umożliwiły systematyczną pracę muzyczną oraz podniosły jakość oprawy liturgicznej. Obecnie w odnowionej salce cyklicznie odbywają się warsztaty muzyczne scholi, rozwijające talenty artystyczne, kompetencje społeczne oraz umiejętność współpracy w grupie.

– Dzięki realizacji projektu powstała przestrzeń, która tętni życiem i jest regularnie wykorzystywana przez dzieci, młodzież oraz wspólnoty parafialne. Odbywają się w niej cykliczne spotkania integracyjne, rozmowy, wspólne oglądanie programów telewizyjnych, gry planszowe oraz przygotowania projektów o charakterze kościelnym i towarzyskim. Sala stała się miejscem budowania relacji, wzajemnego wsparcia oraz aktywnego uczestnictwa w życiu lokalnej społeczności – podsumowują pomysłodawcy.

Druga edycja programu dobiegła końca, ale LGD już myśli o kolejnej odsłonie konkursu.

- „Działaj Lokalnie” to przede wszystkim budowanie trwałych relacji, wzmacnianie aktywności mieszkańców oraz rozwijanie kapitału społecznego w Krainie Rawki - mówi Magdalena Kobyłecka, koordynator programu "Działaj Lokalnie". - Program pokazał, że wspólne inicjatywy mają ogromną moc – lokalni liderzy i mieszkańcy udowodnili, że razem można osiągnąć więcej. Z niecierpliwością czekamy na nowe pomysły, które wniosą świeżą energię do naszych wsi i miast.

fot. LGD Kraina Rawki