Łódzki NFZ informuje, że według wrześniowego zestawienia na sezon 2026/2027 zaszczepiło się już niemal 4,2 tys. mieszkańców województwa. Najwięcej w Łodzi – 1963 osoby. Najliczniej reprezentowaną grupą są na razie seniorzy w wieku 70–74 lat.

W całym poprzednim sezonie szczepionkę przyjęło w regionie 140 635 osób, wobec około 109 tys. sezon wcześniej. To przyrost o niemal 32 tys., czyli około 29 proc. Zainteresowanie szczepieniami rośnie, choć na ocenę tegorocznej akcji jest jeszcze za wcześnie.

Powiat skierniewicki ponownie ma najmniejszą liczbę zaszczepionych w zestawieniu Funduszu. Nie jest to jednak równoznaczne z najniższym odsetkiem zaszczepionych mieszkańców: do takiego porównania potrzebne są również dane o liczbie ludności. Skierniewice, jako miasto na prawach powiatu, są liczone osobn.

Odporność trzeba zbudować przed falą zachorowań

W poprzednim sezonie najwyższy tygodniowy wskaźnik zachorowań w Łódzkiem przypadł na ostatni tydzień stycznia 2026 r. Wyniósł 615 przypadków na 100 tys. mieszkańców – podaje NFZ. W skali kraju, według Głównego Inspektoratu Sanitarnego, w sezonie 2025/2026 zgłoszono około miliona zachorowań. GIS zastrzega, że rzeczywista liczba była większa, ponieważ placówki nie raportowały wszystkich zdarzeń medycznych.

– Najlepiej zaszczepić się przed największą falą zachorowań – od teraz do końca października. Po szczepieniu organizm potrzebuje około 10–14 dni na wytworzenie odporności – mówi w komunikacie NFZ Łukasz Konka, prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Łodzi.

Koniec października nie zamyka jednak możliwości szczepienia. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH przypomina, że można je wykonywać przez cały sezon, dopóki krążą wirusy grypy. Wcześniejsze przyjęcie preparatu pozwala uzyskać ochronę przed okresem największej liczby infekcji.

Planowanie jest szczególnie istotne u najmłodszych. Dzieci przed dziewiątymi urodzinami, które nie otrzymały dotąd co najmniej dwóch dawek szczepionki przeciw grypie, potrzebują dwóch dawek w odstępie co najmniej czterech tygodni. Schemat ustala lekarz na podstawie historii szczepień^.

Trzy składniki odpowiadają krążącym wirusom

Na sezon 2026/2027 dostępne są w Polsce trzy preparaty: Vaxigrip, Influvac oraz Efluelda. Wszystkie są trójwalentne i podawane we wstrzyknięciu. Zawierają antygeny, czyli składniki pobudzające odpowiedź odpornościową, odpowiadające dwóm podtypom wirusa grypy A – H1N1 i H3N2 – oraz linii B/Victoria.

Zmiana z czterech składników na trzy wynika z obserwacji epidemiologicznych. Od marca 2020 r. nie potwierdzono naturalnego krążenia wirusów linii B/Yamagata, przeciw którym skierowany był czwarty składnik. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca więc skład odpowiadający wirusom nadal wykrywanym w populacji.

Coroczne szczepienie pozostaje potrzebne, ponieważ wirusy grypy się zmieniają, a odporność poszczepienna z czasem słabnie. Preparat przyjęty w ubiegłym sezonie nie zapewnia trwałej ochrony na kolejne lata.

Efluelda jest przeznaczona dla osób od 60. roku życia i zawiera większą dawkę antygenów niż preparaty standardowe. W dokumentacji na sezon 2026/2027 jej nazwa nie ma dopisku „Tetra”, który odnosi się do wcześniejszej wersji czterowalentnej.

Kto otrzyma bezpłatną szczepionkę

Vaxigrip i Influvac są bezpłatne dla dzieci od ukończenia szóstego miesiąca życia do osiemnastych urodzin, osób w wieku co najmniej 65 lat oraz kobiet w ciąży i połogu. Pozostali dorośli w wieku 18–64 lata, uprawnieni do refundacji, zapłacą za dawkę 26,65 zł. To odpłatność po zastosowaniu 50-procentowej refundacji.

Inne zasady dotyczą preparatu Efluelda. Osobom w wieku 60 lat i starszym przysługuje 50-procentowa refundacja, a dopłata wynosi 81,72 zł. Również pacjent po 65. urodzinach, który wybierze ten preparat, poniesie taki koszt. Bezpłatnie może otrzymać szczepionkę standardową.

Podane kwoty i uprawnienia odpowiadają zasadom refundacji na wrzesień 2026 r. Refundowany preparat wymaga recepty z właściwie ustaloną odpłatnością; bezpłatna szczepionka także jest wydawana na receptę. Osoby bez prawa do refundacji płacą pełną cenę.

Receptę może wystawić farmaceuta

Dorosły pacjent nie musi wcześniej umawiać się do lekarza wyłącznie po receptę. W aptecznym punkcie szczepień uprawniony farmaceuta może ją wystawić, przeprowadzić kwalifikację i podać preparat. W aptece mającej umowę z NFZ Fundusz pokrywa koszt kwalifikacji i wykonania szczepienia. Ewentualna dopłata pacjenta dotyczy samej szczepionki.

Dzieci i młodzież szczepi się w placówkach medycznych, m.in. w poradniach podstawowej opieki zdrowotnej. Przed szczepieniem dziecka kwalifikację przeprowadza lekarz. Z POZ nadal mogą korzystać także dorośli.

Szczepienie zmniejsza ryzyko ciężkiej grypy

Szczepionka nie daje pewności, że zaszczepiona osoba nie zachoruje. Zmniejsza jednak ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań. Jej skuteczność zależy m.in. od wieku i stanu zdrowia pacjenta oraz dopasowania składu do wirusów krążących w danym sezonie.

Szczególne znaczenie ma ochrona osób starszych, dzieci poniżej piątego roku życia, kobiet w ciąży oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi i obniżoną odpornością. Grypa może prowadzić do zapalenia płuc i pogorszenia przebiegu chorób przewlekłych. Inaktywowana szczepionka standardowa może być podana w każdym trymestrze ciąży.

Preparaty podawane w zastrzyku nie zawierają wirusów zdolnych do namnażania i nie mogą wywołać grypy. Po szczepieniu mogą natomiast wystąpić ból i zaczerwienienie w miejscu wkłucia albo krótkotrwałe osłabienie. Takie odczyny zwykle ustępują w ciągu kilku dni.

Przy objawach grypy należy zostać w domu i ograniczyć kontakt z innymi. Osoby z grup ryzyka oraz pacjenci z nasilonymi lub pogarszającymi się objawami powinni szybko skontaktować się z lekarzem – mogą wymagać leczenia przeciwwirusowego. Szczepienie służy zapobieganiu chorobie i nie zastępuje jej leczenia.

Według łódzkiego NFZ szczepienia przeciw grypie wykonuje w województwie 241 aptek. Mieszkańcy Skierniewic i okolic mogą znaleźć punkt w oficjalnej wyszukiwarce na portalu pacjent.gov.pl. Przed wizytą warto telefonicznie ustalić termin, dostępność odpowiedniego preparatu i należną dopłatę. Receptę można otrzymać na miejscu.